Nếu gia đình đã làm xét nghiệm IgG
Nếu trẻ đã có kết quả IgG thực phẩm, phụ huynh không cần hoảng sợ trước danh sách “dương tính”. Hãy mang kết quả cùng nhật ký ăn uống và mô tả triệu chứng đến bác sĩ nhi hoặc bác sĩ dị ứng để đánh giá lại.
Cần tránh hai thái cực:
Không tự ý kiêng hàng loạt thực phẩm chỉ vì kết quả dương tính; đặc biệt không tự cắt sữa hoặc công thức ở trẻ nhỏ mà không có kế hoạch thay thế dinh dưỡng.[aaaai][pmc.ncbi.nlm.nih]
Không coi kết quả âm tính là “an toàn tuyệt đối” nếu trẻ từng có phản ứng nghiêm trọng sau ăn; cần đánh giá dị ứng chuyên khoa.[pmc.ncbi.nlm.nih]
Nếu trẻ đang phát triển bình thường, không có triệu chứng lặp lại sau ăn và không có tiền sử phản ứng nghiêm trọng, kết quả IgG đơn thuần thường không phải lý do để thay đổi chế độ ăn.[link.springer]
Nguyên tắc ăn dặm và phòng ngừa dị ứng
Với trẻ nhỏ, mục tiêu không phải là tránh tối đa thực phẩm, mà là đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ và giới thiệu thực phẩm một cách an toàn:
Duy trì sữa mẹ hoặc công thức phù hợp theo tuổi; không tự thay sữa công thức chỉ vì IgG dương tính.[aaaai]
Giới thiệu thực phẩm bổ sung theo khuyến cáo, từng loại một khi phù hợp, và quan sát phản ứng lâm sàng thay vì dựa vào xét nghiệm IgG.
Với tiền sử phản ứng nhanh và nặng, hoặc eczema trung bình-nặng, hãy hỏi bác sĩ về thời điểm và cách giới thiệu thực phẩm dễ gây dị ứng như trứng, đậu phộng, hải sản.
Khi đã loại bỏ một thực phẩm vì chẩn đoán xác thực, cần có kế hoạch thay thế dinh dưỡng và tái đánh giá định kỳ; kiêng kéo dài không kiểm soát có rủi ro dinh dưỡng.[aaaai]
Câu hỏi phụ huynh nên hỏi trước khi làm xét nghiệm
Trước khi đồng ý làm bất kỳ panel “nhạy cảm thực phẩm” nào, phụ huynh có thể hỏi cơ sở y tế:
Xét nghiệm này chẩn đoán được dị ứng IgE, không dung nạp lactose, bệnh celiac hay không dung nạp thực phẩm loại nào?
Kết quả dương tính có nghĩa gì về mặt lâm sàng ở một trẻ khỏe mạnh?
Có khuyến cáo quốc tế nào ủng hộ dùng xét nghiệm này để chỉ định ăn kiêng ở trẻ không?
Nếu kết quả dương tính, liệu có bắt buộc phải cắt thực phẩm? Ai sẽ theo dõi dinh dưỡng và tăng trưởng?
Có phương án đánh giá dựa trên tiền sử, triệu chứng và thử thách thực phẩm có kiểm soát không?
Nếu câu trả lời không rõ ràng, hoặc cơ sở quảng cáo “xét nghiệm ra ngay nguyên nhân mọi triệu chứng”, đó là dấu hiệu cần thận trọng. Các khuyến cáo chuyên môn hiện nay nhất quán: IgG/IgG4 thực phẩm không phải công cụ sàng lọc hay chẩn đoán, và chế độ ăn kiêng chỉ nên dựa trên chẩn đoán y khoa đúng.[aaaai][hkmj]
Xét nghiệm IgG/IgG4 đặc hiệu thực phẩm ở trẻ em không phải công cụ sàng lọc hay chẩn đoán dị ứng, không dung nạp hay “nhạy cảm” thực phẩm. Sự hiện diện của IgG với một loại thực phẩm chủ yếu cho thấy trẻ đã từng tiếp xúc và thường đang dung nạp thực phẩm đó, chứ không chứng minh thực phẩm gây hại.
Các khuyến cáo của EAACI, AAAAI và CSACI đều nhất quán: không nên dùng riêng xét nghiệm IgG hoặc phân lớp IgG để chẩn đoán dị ứng thực phẩm; hướng dẫn EAACI 2023 khuyến nghị chống chỉ định việc sử dụng đơn độc các xét nghiệm này trong nghi ngờ dị ứng thực phẩm trung gian IgE.
Vì vậy, cha mẹ không nên cho trẻ kiêng sữa, trứng, lúa mì hay các thực phẩm thiết yếu chỉ vì kết quả IgG dương tính. Việc này có thể dẫn đến chẩn đoán sai, chi phí không cần thiết, lo âu gia đình và nguy cơ thiếu dinh dưỡng, chậm tăng trưởng ở trẻ.
Cách tiếp cận đúng là bắt đầu từ tiền sử dị ứng tập trung, mô tả triệu chứng sau ăn, thăm khám và — khi có chỉ định — các xét nghiệm phù hợp như prick test hoặc IgE đặc hiệu; trong một số trường hợp, thử thách thực phẩm có kiểm soát mới là phương pháp xác nhận quan trọng.
Thông điệp cốt lõi dành cho phụ huynh rất đơn giản: “IgG thực phẩm dương tính không có nghĩa là trẻ bị dị ứng.” Hãy để bác sĩ nhi hoặc bác sĩ dị ứng đánh giá dựa trên triệu chứng và bằng chứng y khoa, thay vì để một panel xét nghiệm chưa được chứng minh quyết định chế độ ăn của trẻ.
Các từ viết tắt trong bài
