Chế độ ăn dặm cho trẻ 6 - 24 tháng tuổi

a) Gợi ý thực đơn cho trẻ từ 6 – 8 tháng tuổi  

Lượng thực phẩm cho trẻ trong một ngày: 

− Bột gạo tẻ: 20 – 30 g. 

− Thịt / cá / tôm: 20 – 30 g hoặc trứng: 1 – 2 quả/tuần. 

− Dầu mỡ cho thêm khi nấu: 6 ml (không tính dầu mỡ trong thực phẩm). 

− Sữa: 600 – 700 ml (gồm cả sữa chua, sữa mẹ). 

− Rau xanh: 20 g. − Quả chín: 50 – 100 g. − Đường kính: 5 g. 

b) Thực đơn cho trẻ 9 – 11 tháng tuổi

 Lượng thực phẩm cho trẻ trong một ngày:

− Gạo tẻ: 40 g.

− Thịt / cá / tôm: 30 g hoặc trứng: 3 – 4 quả/tuần.

− Dầu mỡ cho thêm khi nấu: 10 g (không tính dầu mỡ trong thực phẩm).

− Sữa: 500 – 600 ml (gồm cả sữa chua, sữa mẹ).

− Rau xanh: 40 – 50 g.

− Quả chín: 100 – 120 g.

− Đường kính: 5 g.

Lưu ý: 

− Không nên cho mắm, muối vào bữa ăn của trẻ dưới 1 tuổi vì chức năng thận của trẻ dưới 1 tuổi không tải quá 1 g muối mỗi ngày, lượng muối có trong thực phẩm đã đủ cung cấp cho nhu cầu muối hằng ngày của trẻ. 

− Cho trẻ ăn mặn từ nhỏ sẽ hình thành thói quen ăn mặn ở trẻ, khiến trẻ sau này dễ mắc các bệnh về huyết áp, tim mạch, suy thận. 

Nhu cầu dinh dưỡng trong 1 ngày của trẻ

Năng lượng: 1.000 – 1.300 kcal/ngày
Chất đạm: 20 – 23 g/ngày
Chất béo: 40 – 50 g/ngày
Chất bột đường: 120 – 150 g/ngày
Canxi: 500 – 600 mg/ngày
Sắt: 11 mg/ngày
Kẽm: 10 – 12 mg/ngày
Vitamin D: 400 – 600 IU/ngày

Lượng thực phẩm cần trong 1 ngày

Gạo tẻ: 50 – 70 g
Mì gạo / bún / bánh phở: 100 g
Thịt / cá / tôm: 80 – 100 g
Trứng gà: 1 quả
Dầu / mỡ: 30 – 40 g
Sữa: 500 – 600 ml
Rau xanh: 200 – 300 g
Quả chín: 200 – 300 g
Nước mắm: 5 ml
Gia vị: 2 ml
Nước (gồm cả sữa): 1.000 – 1.100 ml

− Trẻ được ăn 3 – 4 quả trứng gà một tuần. Trẻ dưới 1 tuổi chỉ ăn lòng đỏ, trên 1 tuổi ăn

cả lòng trắng, lòng đỏ trứng.

− Trẻ có thể ăn được:

+ Sữa chua: 100 – 200 ml/ngày (khi mới cho trẻ tập ăn dặm nên cho ăn từ 50 ml, sau

tăng dần lên).

+ Váng sữa: 1 hộp/ngày (khi mới cho trẻ tập ăn, nên cho ăn từ ½ hộp).

+ Pho mát: 1 – 2 viên/ngày (15 g/viên), ăn trực tiếp hoặc cho vào bột, cháo.

− Lượng sữa trẻ cần khi đã ăn dặm:

+ Nếu mẹ đủ sữa chỉ cần bú mẹ và ăn sữa chua, pho mát, váng sữa.

+ Nếu mẹ không có sữa: trẻ 6 – 8 tháng tuổi: 700 ml/ngày; trẻ 9 – 12 tháng tuổi: 600 ml/ngày; trẻ trên 1 tuổi: 500 – 600 ml/ngày.

− Trẻ từ trên 1 tuổi có thể uống được sữa tươi. Nếu trẻ vẫn thích uống sữa công thức thì

nên cho uống sữa công thức. Trường hợp trẻ không thích uống sữa công thức có thể

cho uống sữa tươi hoặc kết hợp cả hai loại.

− Để không ảnh hưởng đến các bữa ăn dặm chính của trẻ nên cho trẻ uống sữa vào các thời điểm trong ngày như sau:

+ Buổi sáng: sau bữa ăn sáng.

+ Buổi chiều: lúc ngủ dậy.

+ Buổi tối: trước khi đi ngủ.

− Lượng nước trẻ cần một ngày:

+ Trẻ < 6 tháng tuổi bú mẹ hoàn toàn không cần uống nước. Nếu trẻ ăn sữa công

thức cần pha đúng theo chỉ dẫn, nếu pha sữa quá đặc trẻ sẽ bị thiếu nước.

+ Trẻ > 6 tháng tuổi, lượng nước được tính theo cân nặng của trẻ: Trẻ < 10 kg: cứ 1 kg cân nặng cần 100 ml nước; trẻ > 10 kg, lượng nước trẻ cần = 1 000 ml + 50 ml x số kilôgam lớn hơn 10 của trẻ. 

Ví dụ: Trẻ 13 kg, lượng nước trẻ cần = 1 000 ml + 50 ml x 3 = 1 150 ml. Lượng nước ở đây bao gồm cả sữa, nước quả, nước trong thức ăn như: cháo, bột, canh,…

− Phải cho đủ dầu / mỡ vào bữa ăn dặm của trẻ:

+ Nhu cầu chất béo của trẻ cao hơn người lớn. Lượng chất béo chiếm 40 – 50 % nhu cầu năng lượng một ngày của trẻ, trong khi ở người lớn, năng lượng do chất béo cung cấp chỉ chiếm 20 – 25 %. Dạ dày trẻ nhỏ nhưng nhu cầu năng lượng lại cao, thức ăn phải nhiều chất béo mới cung cấp đủ năng lượng. Ngoài ra, chất béo còn là dung môi để hoà tan các vitamin tan trong chất béo như: vitamin D, A, K, E,… Nếu ăn thiếu chất béo trẻ không hấp thu được các vitamin này dẫn đến bị còi cọc, chậm lớn, hay ốm vặt.

+ Cho trẻ ăn cả dầu và mỡ. Tỉ lệ % cân đối giữa chất béo động vật và thực vật với trẻ < 1 tuổi nên là 70 : 30, với trẻ > 1 tuổi nên là 50 : 50 (tức là nên ăn nửa dầu nửa mỡ).

− Không nên cho trẻ ăn đồ ăn vặt như bim bim, nước ngọt. Đây là những thực phẩm không tốt cho sức khoẻ của trẻ. Nước ngọt cung cấp calo rỗng khiến trẻ biếng ăn vì đường huyết tăng cao, ức chế tiết dịch vị. Hơn nữa, nước ngọt chứa nhiều phốt pho làm tăng đào thải canxi, khiến trẻ mất canxi qua nước tiểu dẫn đến trẻ bị thiếu canxi. Trẻ có thói quen ăn đồ ngọt dễ bị thừa cân – béo phì. Bim bim chứa nhiều muối ảnh hưởng đến chức năng thận, tăng đào thải canxi qua nước tiểu. Bim bim còn chứa chất béo chuyển hoá (transfat) dẫn đến tăng nguy cơ gây ung thư sau này cho trẻ. 

− Không nên cho trẻ ăn bánh kẹo hoặc trái cây quá ngọt trước các bữa ăn. Những thực phẩm này làm tăng đường huyết dẫn đến ức chế các tuyến tiêu hoá tiết men khiến trẻ không còn cảm giác đói, dẫn đến biếng ăn. 

− Nên cho trẻ tập xúc hoặc tự bốc thức ăn. Việc này nhằm tạo thói quen tự lập cho trẻ và giúp trẻ ăn thô được sớm hơn, trẻ được ăn những thực phẩm mình yêu thích, phòng ngừa tình trạng biếng ăn. 

− Không nên cho trẻ vừa ăn vừa chơi, xem ti vi hoặc điện thoại. Việc này khiến trẻ không tập trung vào ăn uống, ức chế tiết dịch vị dẫn đến biếng ăn, hình thành thói quen không tốt về ăn uống ở trẻ. Ngay lúc trẻ mới tập ăn dặm, cha mẹ nên cho trẻ ngồi ăn tại bàn, không ăn rong, không cho trẻ xem ti vi hoặc điện thoại khi ăn để hình thành thói quen ăn uống tốt.