Bài 5: Tôn trọng "Cái tôi" và khuyến khích trẻ tham gia chuẩn bị bữa ăn cùng cha mẹ
1. Giới thiệu: Sự trỗi dậy của "Cái tôi" và hành trình "Yêu thương - Học hỏi"
Giai đoạn từ 19 đến 23 tháng tuổi là một cột mốc đặc biệt trong sự phát triển tâm vận động và tâm lý của trẻ. Đây là thời điểm trẻ bước vào giai đoạn được các chuyên gia tâm lý gọi là "Khủng hoảng tuổi lên 2 sớm". Trẻ bắt đầu hình thành một "Cái tôi" mạnh mẽ, biểu hiện qua nhu cầu tự lập, muốn tự quyết định và đặc biệt là sở thích bắt chước hành vi của người lớn (như giả vờ bón cho búp bê ăn).
Trong bữa ăn, trẻ không còn muốn là người tiếp nhận thụ động mà khao khát được làm chủ chiếc thìa, được chọn món mình thích. Nếu cha mẹ hiểu rằng "Bữa ăn là khoảng thời gian của yêu thương và học hỏi", chúng ta sẽ thấy sự bướng bỉnh này thực chất là một cơ hội vàng. Việc tôn trọng quyền tự chủ của trẻ không chỉ giúp trẻ ăn ngon miệng mà còn nuôi dưỡng sự tự tin và kỹ năng tự điều chỉnh lượng thức ăn ngay từ nhỏ.
2. Tôn trọng quyền tự do lựa chọn: Nghệ thuật đặt câu hỏi và Nuôi dưỡng đáp ứng
Tôn trọng "Cái tôi" của trẻ không có nghĩa là để trẻ muốn ăn gì cũng được, mà là nghệ thuật của "Sự lựa chọn giới hạn". Thay vì hỏi chung chung "Con muốn ăn gì?", hãy đưa ra 2 lựa chọn lành mạnh: "Con muốn ăn súp lơ xanh hay cà rốt màu cam?". Cách này vừa giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu tự quyết, vừa đảm bảo trẻ vẫn nạp đủ dinh dưỡng trong tầm kiểm soát của cha mẹ.
Để thực hiện tốt phương pháp "Nuôi dưỡng đáp ứng" (Responsive Feeding), cha mẹ cần thực hiện đúng 4 bước theo hướng dẫn của Bộ Y tế:
Trẻ báo hiệu: Trẻ thể hiện tín hiệu đói hoặc no thông qua hành động, biểu cảm.
Cha mẹ nhận diện: Cha mẹ nhanh chóng nhận ra các tín hiệu này của trẻ.
Phản ứng phù hợp: Cha mẹ đáp ứng ngay lập tức với thái độ chăm sóc dịu dàng, phù hợp.
Trẻ đón nhận: Trẻ tiếp nhận sự hỗ trợ và phản hồi tích cực từ cha mẹ.
Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không ép buộc trẻ bằng lời nói hay hành động. Hãy kiên nhẫn với các dấu hiệu no của con và nói không với việc dùng thức ăn làm hình phạt hay phần thưởng.
